Istnieje grupa zespołów z lat '70, które wywarły przemożny wpływ na kształtowanie się hard rockowej sceny w latach '80. Do takich zaliczyć można KISS czy Van Halen, charakterystyczne struktury ich utworów będą odbijały się szerokim echem wśród setek grup hair metalowych. Niniejsza opowieść przedstawia historię jednej z najbardziej znaczących rockowych formacji wszechczasów, zespołu, który sprzedał łącznie ponad 80 milionów płyt - Van Halen.

Wszystko zaczęło się w połowie lat '50 ubiegłego stulecia, kiedy to w holenderskiej miejscowości Nijmegan w rodzinie państwa Van Halen na świat przyszło dwóch braci, starszy Alex i młodszy Edward. Pod wpływem ojca jazzmana zainteresowali się oni muzyką, najpierw biorąc lekcje gry na fortepianie, później sięgając po bardziej rockowe instrumenty. Co ciekawe, Eddie Van Halen zabrał się początkowo za perkusję, podczas gdy Alex Van Halen uczył się grać na gitarze, po pewnym czasie jednak dostrzegli, że lepiej idzie im gra na instrumentach rodzeństwa i zdecydowali się na zamianę ról. W międyczasie rodzina Van Halenów przeprowadziła się do USA (1967 r.), gdzie w kalifornijskiej Pasadenie we wczesnych latach '70 (a dokładniej gdzieś koło roku 1972) bracia założyli cover band o nazwie Mammoth, w którego składzie początkowo znalazł się basista Mark Stone. Jego miejsce szybko zajął basista i wokalista lokalnej grupy Snake, Michael Anthony (prawdziwe nazwisko: Michael Sobolewski) i chłopaki koncertowali jako trio z Eddiem za mikrofonem do czasu, kiedy to dołączył do nich wokalista i "akrobata" David Lee Roth (1973 r.).

Grupa zaczynała od występów w lokalnej szkole średniej, potem zaczęła występować w bardziej znaczących klubach na Sunset Strip, jak Gazzari's czy Whisky A Go-Go, zdobywając sobie coraz to większą popularność. Podczas jednego z koncertów muzycy przyciągnęli uwagę Gene'a Simmonsa, basisty znanej już wówcza grupy KISS, który osobiście sfinansował nagranie pierwszej demówki formacji, pod jego okiem chłopaki nagrali nawet własną wersję utworu KISS o tytule Christine Sixteen. Kilka większych wytwórni nie było jednak zainteresowanych promowaniem odkrytych przez Simmonsa talentów, na szczęście Mo Ostin z Warner Brothers i producent Ted Templeman postanowili przyjąć grupę pod swoje skrzydła. Podpisanie kontraktu płytowego nastąpiło po pamiętnym występie w hollywoodzkim Starwood Club (1977 r.). Przed wydaniem debiutanckiego krążka okazało się, że istniała już inna grupa o nazwie Mammoth i zespół chciał zmienić nazwę na Rat Salade (Simmons proponował Daddy Longlegs), lecz ostatecznie zdecydowano się występować pod szyldem Van Halen.

Producentem debiutanckiego albumu został sam Templeman, płyta o tytule Van Halen ukazała się w lutym 1978 r. i zawierała dużą dawkę gitarowej pirotechniki. Eddie rozwinął znacznie spektakularną technikę gry tappingiem wyprowadzając ją na wyższy poziom, czego najlepszym dowodem jest utwór Eruption. Także sława piosenki Ain't Talkin' Bout Love wyszła daleko poza rockowe kręgi. Wkrótce wielu gitarzystów przejęło elementy stylu gry Eddiego, natomiast publiczność pokochała zespół i jego twórczość. Krążek szybko dotarł na szczyty listy American Top 20, do 12 pozycji na liście Billboardu i uzyskał status platynowej płyty (do dziś pozostaje najlepiej sprzedającym się wydawnictwem z dyskografii formacji, w samych Stanach sprzedał się w nakładzie ponad 10 milionów egzemplarzy). Juz w marcu i kwietniu 1978 r. Van Halen supportował amerykańskie koncerty Journey i Montrose, by później kontynuować występy u boku Black Sabbath po Wielkiej Brytanii, USA i Niemczech.

Dwie kolejne pozycje w dyskografii Van Halen, mianowicie Van Halen II (1979 r.) i Women And Children First (1980 r.) wyprodukowane ponownie przez Templemana nie dorównują pod żadnym względem debiutowi, jednak siłą rozpędu lądują na 6 miejscu amerykańskich list sprzedaży. Z pierwszego z nich udało się wylansować singla Dance The Night Away, który dotarł do pierwszej 20 list przebojów (w zestawie utworów z tej płyty znalazło się kilka przearanżowanych kompozycji pochodzących z wczesnych demówek zespołu), drugi natomiast był pierwszym albumem nie zawierającym żadnego coveru. Jako ciekawostkę można przytoczyć fakt, że w piosence Could This Be Magic? po raz pierwszy pojawiły się kobiece chórki odśpiewane przez Nicolette Larson, natomiast w tle słychać autentyczne odgłosy deszczu (drzwi do studia nagrań były otwarte, a na zewnątrz padało). W 1979 r. podczas trasy koncertowej u boku Black Sabbath, Journey i Montrose zespół dał jeden z największych i najbardziej spektakularnych pokazów podczas swojej kariery - wystąpił na stadionie w Anaheim przed ponad 62 tysiącami widzów.

W 1980 r. Van Halen koncertuje już jako główna gwiazda po USA i Europie. W październiku dochodzi do pierwszych poważniejszych spięć w zespole, z szeregów ma wystąpić Anthony, a jego miejsce ma zająć Billy Sheehan, basista grupy Talas, jednak spór zostaje zażegnany i Anthony zostaje. Nadal pod okiem Teda Templemana muzycy nagrywają kolejny album o tytule Fair Warning (1981 r.), tym razem kompozycje stają się bardziej progresywne, brzmienie bardziej mroczne, całość ciężej strawna dla słuchaczy, co też odbija się na sprzedaży krążka ("tylko" podwójna platyna, niewiele w porównaniu z poprzednimi wydawnictwami). Znacznie lepiej wypada pod tym względem wydane w 1982 r. Diver Down, żartobliwie okrzyczany przez krytykę muzyczna "cover albumem", gdyż prawie połowa utworów na nim nie jest autorskimi kompozycjami formacji. Spory sukces odniósł utwór (Oh) Pretty Woman (12 miejsce na amerykańskiej liscie przebojów), cover z repertuaru Roya Orbisona, mimo faktu, iż teledysk do niego został przez MTV zbanowany. Płyta w USA sprzedala się w nakładzie 4 milionów egzemplarzy.

Eddie nie był zbytnio zadowolony z ostatniego albumu i był podobno rozważany jako następca Ace'a Frehleya w KISS, do tego jednak nie doszło. W mniej więcej tym samym okresie gitarzysta poślubił aktorkę Valerie Bertinelli, natomiast z muzycznych faktów godnych odnotowania była amerykańska trasa koncertowa, podczas której zespół supportowany był przez G Force, projekt dowodzony przez Gary Moore'a oraz większy występ jako support dla Rolling Stones w Tangerine Bowl (Orlando, październik 1982 r.). Z trasą koncertową Van Halen zawitał także w roku następnym do Ameryki Południowej, zagrał w Wenezueli, Brazylii, Urugwaju i Argentynie, z kolei latem był już główną gwiazdą metalowej edycji "US Festival", gdzie obok niego zagrali też Mötley Crüe, Ozzy Osbourne, Judas Priest, Triumph i Scorpions - zgromadzona tam publiczność liczyła prawie pół miliona osób, a zespół zarobił milion dolarów i z tego powodu trafił do Księgi Rekordów Guinessa.

Pod koniec 1983 r. Eddie gościnnie zagrał na solowym mini albumie Briana Maya (gitarzysty Queen) oraz zarejestrowal solówkę dla Michaela Jacksona w utworze Beat It, który jako późniejszy singiel okazał się być sporym komercyjnym sukcesem, podobnie zresztš jak i cała płyta. W Sylwestra tegoż roku, badź też 1 lub 9 stycznia 1984 r., jak podają inne źrodła, swą premierę miało także kolejne wydawnictwo Van Halen o tytule MCMLXXXIV (1984 zapisane cyframi rzymskimi). Krążek dotarł szybko do 2 pozycji na liście Billboardu (na pierwszej był wyżej wspomniany Thriller M. Jacksona) i wylansował aż 4 udane single, z czego Jump utrzymywał się na pierwszej pozycji przez 5 tygodni. Album zawierający większą dawkę instrumentow klawiszowych spodobał się publiczności i dorównał pod względem sprzedaży debiutowi, jednak spięcia na linii Eddie / Lee Roth sięgnęły zenitu. Muzycy poróżnili się co do dalszego kierunku rozwoju grupy, David pragnął podążać w kierunku bardziej zbliżonym do muzyki pop, do tego jeszcze myślał już o karierze solowej.

W pierwszej połowie 1984 r. Van Halen koncertuje po USA wspierany początkowo przez Autograph, następnie przez The Velcros, by w sierpniu wystąpić jako headliner na festiwalu "Monsters Of Rock" w Castle Donington (Wielka Brytania), gdzie pojawili się też m. in. AC/DC, Mötley Crüe i Accept. Tymczasem z zespołu 1 kwietnia 1985 r. definitywnie odchodzi David Lee Roth i rozpoczyna karierę solową, niektóre źródła podają, że zostaje wyrzucony z powodu przeciagania prac nad kolejnym krązkiem studyjnym. Na jego miejesce przyjęty zostaje Sammy Hagar (miał zostać wokalistą VH podobno już w 1977 r., ale na przeszkodzie stały wtedy zobowiązania kontraktowe) , były frontman grupy Montrose, co początkowo wzbudza wiele kontrowersji i przyczynia się do rozłamu w szeregach fanów formacji, spora ich część odchodzi wraz z Lee Rothem. Co ciekawe, pierwotnie miała go zastąpić Patty Smyth, wokalistka w Scandal, nie doszło to jednak do skutku, bowiem artystka była bardzo zaangażowana w swoją karierę solową, ponadto była także w ósmym miesiącu ciąży.

Rok 1985 wypełniają prace nad albumem o dość intrygującym tytule 5150. Nazwę tę wzięto od studia nagrań należącego do Eddiego, które z kolei zaczerpnęło ją z policyjnego slangu, gdzie numer ten oznaczał osobę niezrównoważoną psychicznie. Na producentów krążka wybrano Donna Landee i Micka Jonesa, singlem promującym płytę było natomiast Why Can't This Be Love (piosenka dotarła do 3 pozycji na amerykańskich listach przebojów). Sam album sprzedawał się bardzo dobrze, uplasował się nawet na pierwszym miejscu listy Billboardu, jak dodają złośliwi, tylko dlatego, że Michael Jackson w tym roku niczego nie nagrał. By odciąć się od "rothowskich" czasów, zmieniono logo zespołu, a w koncertowym zestawie utworów znalazły się tylko 4 kompozycje pochodzące z poprzednich płyt nie licząc coveru The Kinks. Materiały z trasy koncertowej roku 1986 upamiętnione zostały nagraniem kasety VHS o tytule Live Without A Net.

Hagar był wciąż formalnie związany jako solowy artysta z wytwórnią Geffen Records i zgodnie ze zobowiązaniami kontraktowymi nagrał dla niej solowy krążek o tytule Sammy Hagar (1987 r.). Rok następny to przede wszystkim praca Eddiego w podwójnej roli producenta - wyprodukował kolejny album VH o tytule OU812 (żart odnoszący się do solowej płyty Lee Rotha, oznaczający "Ty też zjedz sobie jeden") oraz debiutancki krążek grupy Private Life, która także została wzięta na trasę koncertową jako support dla zespołu braci Van Halenów. Przy okazji warto wspomnieć, że produkcja albumu OU812 była często wytykana Eddiemu jako zdecydowanie słabsza od poprzednich, brzmienie gitar stało sie mniej wyraźne, chociaż tradycyjnie płyta sprzedała się doskonale i dotarła do pierwszego miejsca na liście Billboardu. Latem 1988 r. zespół wział jeszcze udział w specjalnej trasie "Monsters Of Rock", podczas której tym razem wystąpili jeszcze Metallica, Scorpions, Dokken i Kingdom Come.

Przy produkcji kolejnego albumu o tytule For Unlawful Carnal Knowledge (1991 r., spróbujcie przeczytać same pierwsze litery tytułu - taki sposób na oszukanie cenzury) pracował już Ted Templeman wraz z Andy Johnsem, przez co wydawnictwo stało się znowu bardziej gitarowe. W intro do jednego z utworów Eddie zagrał solówkę kostkami przymocowanymi do szybkoobrotowej wiertarki, w tym samym roku coś podobnego zrobił zespół Mr. Big. I znowu krążek dotarł do pierwszej pozycji na liście sprzedaży Billboardu, ponadto płyta otrzymała nagrodę Grammy w kategorii "Best Hard Rock Performance". Od połowy roku aż do stycznia roku 1992 zespół wyrusza w trasę koncertową po USA z Alice In Chains jako supportem, by później zawitać do Australii w towarzystwie Baby Animals.

Przy pomocy Andy Johnsa formacja w 1993 r. realizuje swój pierwszy i zarazem jedyny oficjalny album koncertowy Live: Right Here, Right Now, w którego zestawie znalazło się aż 25 ścieżek. W zdecydowanej większości był to materiał pochodzący z czasów Hagara za mikrofonem. Seria koncertów trwa dalej, Van Halen po dziewięciu latach przerwy powraca do Europy i daje kilka występów w Wielkiej Brytanii wspierany przez grupę Little Angels, by latem zawitać spowrotem do Stanów i koncertować wraz z Vincem Neilem. Z nowym albumem studyjnym zespół powraca dopiero w 1995 r. Balance wyprodukowany przez Bruce'a Fairbairna dostaje się na pierwsze miejsce listy sprzedaży Billboardu, co jest nie lada wyczynem jak na rok wydania krążka (króluje w tym czasie muzyka dyskotekowa, a w kręgach rocka panuje industrial i pojawia się nu-metal). Promując płytę muzycy lądują jeszcze raz w Europie, gdzie podczas letniej trasy grają razem z Bon Jovi, któremu to tym razem przypadła rola gwiazdy.

Po powrocie do USA zespół obwieszcza odejście z jego szeregów Sammy'ego Hagara. Przyczyną tego kroku były liczne spięcia personalne i wynikające z różnic muzycznych, do dziś nie wiadomo, czy Hagar sam odszedł, czy został wyrzucony. Rzekomo jednym z powodów tej sytuacji była niechęć Sammy'ego do nagrania kilku piosenek na potrzeby albumu "greatest hits" (Best Of Volume I, 1996 r.) i róznice zdań co do kształtu piosenki nagranej na soundtrack do filmu "Twister". Sammy postanowił kontynuować karierę solową i zająć się swoją ciężarną żoną. Początkowo jego miejsce zajmuje ponownie David Lee Roth, który z ekipą Eddiego nagrywa nawet dwa nowe utwory na składankę typu "best of" (Me Wise Magic i Can't Get This Stuff No More), czterej oryginalni członkowie występują nawet razem na ceremonii wręczenia nagród MTV Video Music Awards, ale szybko odradzają się dawne waśnie i Roth odchodzi równie prędko jak się pojawił. W swoich oświadczeniach prasowych członkowie VH twierdzili, że Roth pojawił się tylko w celu nagrania paru piosenek. By zapełnić lukę do nagrania kilku demówek zatrudniony zostaje Mitch Malloy, jednak sprawy biznesowe nei pozwalają muzykom na dalsza współpracę. Ostatecznie pozycję wokalisty obejmuje Gary Cherone z bostońskiego kwartetu Extreme, dysponujący zresztą barwą głosu pod wieloma względami przypominającą Lee Rotha.

Prace nad nowym albumem studyjnym przeciągają się nieco ze względu na operację biodra Eddiego, krążek jest pierwszym wydawnictwem, na którym muzykę napisano do słów, a nie odwrotnie. Płyta o tytule Van Halen III ukazuje się więc dopiero na początku 1998 r. i w porównaniu z poprzednikami sprzedaje się bardzo słabo - osiąga raptem status złotej płyty i nie pokrywa się platyną. Michael Anthony gra tu na gitarze basowej tylko w trzech kompozycjach, w pozostałych ścieżki basu nagrwał sam Eddie, który także w jednej z piosenek wystąpił w roli wokalisty. Zespół jako główna gwiazda wyrusza na europejskie tournee, ale podczas jednego z czerwcowych koncertów w Hamburgu perkusista Alex Van Halen doznaje kontuzji szyi i brytyjska część trasy zostaje anulowana. Chociaż w 1999 r. pojawiaja sie wieści o tworzeniu materiału na nowy krążek, w 2000 r. z grupy usunięty zostaje Gary Cherone (choć ponownie inne źródła podają, że kolejny wokalista odszedł sam), który poźniej zakłada formację Tribes Of Judah. Jego miejsce mieli zająć David Coverdale lub David Liee Roth, jednak żaden z nich nie wyraził na to zgody, także zerwany został dotychczasowy kontrakt z wytwórnią Warner Brothers.

W następnych latach o Van Halen przycichło, pojawiały się za to liczne plotki. Eddie zajął się przede wszystkim swoim zdrowiem, chociaż pojawiał się gościnnie na krążkach kolegów z muzycznej branży (m. in. u Steve'a Lukathera) i na scenie, Hagar i Lee Roth koncertowali solowo prowadząc nawet wspólne trasy koncertowe, podczas różnych występów wsparł ich nawet Anthony, razu pewnego nawet Cherone. W 2003 r. ponownie do zespołu wrócił Hagar i z nim zarejestrowano pod okiem producenta Glena Ballarda trzy nowe piosenki, które trafiły na składankę Best Of Volume II (wydaną w 2004 r. pod tytułem Best Of Both Worlds). Co ciekawe, w zestawie hitów nie znalazł się żaden z czasów Cherone'a w roli wokalisty, nawet nie wymieniono tej płyty w oficjalnej dyskografii. Nowe utwory nagrane zostały z kolei bez udziału Michaela Anthony. Po wydaniu "beściaka" grupa wyruszyła w trasę koncertową supportowana kolejno przez Silvertide, Shinedown i Laidlaw, podczas występów partiami instrumentów klawiszowych zajmował się Alan Fitzgerald znany z Night Ranger

Pod koniec 2004 r. tournee zostało poszerzone o Kanadę, a Hagar i Anthony zajęli się promowaniem własnych restauracji i przypraw kulinarnych. W grudniu Eddie wziął udział w pogrzebie swego przyjaciela, zabitego gitarzysty Dimebaga Darrela (Pantera), grzebiąc razem z nim jedną ze swoich gitar. Hagar kontynuowal solową trasę koncertową wsparty przez Anthony'ego, ten ostatni ujawnił też wstępne plany założenia supergrupy (wrzesień 2005 r.) razem z Georgem Lynchem i Tommym Aldridgem, do czego jednak nie doszło. W miedzyczasie Van Halen zostało bez wokalisty i basisty, Eddie obwieścił natomiast światu, że pracuje nad swym solowym albumem. W 2006 r. wciąż trwały negocjacje z Lee Rothem w sprawie jego powrotu do grupy, w międzyczasie posadę basisty objął piętnastoletni syn Eddiego - Wolfgang Van Halen (listopad 2006 r.). W lutym roku następnego oficjalnie ogłoszono powrót Lee Rotha do formacji, w marcu zespół został wprowadzony do nowojorskiego "Rock and Roll Hall of Fame". Zbiegiem okoliczności żaden z członków grupy nie pojawił się na tej uroczystości (poza ex-członkami Anthonym i Hagarem), w ramach imprezy utwór Ain't Talkin' Bout Love odegrany został przez Velvet Revolver.

Ostatnimi czasy o Van Halen nieco przycichło, Eddie zdecydował się na dalszą kurację zdrowotną, natomiast światek muzyczny cierpliwie czeka na rozwój dalszych wydarzeń. Niemniej jednak od września 2007 r. grupa nieustannie koncertuje, zapowiedziała nagranie nowego studyjnego wydawnictwa, ale żadne szczegóły tego przedsięwzięcia nie są jeszcze znane.

Oficjalna strona zespołu: www.van-halen.com

Guitarrizer
styczeń 2008